Қарызды сотсыз қалай өндіріп алуға болады: Нақты жұмыс істейтін 3 қадам

Ақша борышкерде тұрып қалса, көпшілік бірден ұзаққа созылатын сотты, жүйкені тоздыратын дауды, шығынды және айлап күтуді елестетеді. Іс жүзінде берешектің едәуір бөлігін сотқа жүгінбей-ақ қайтаруға болады — егер әрекетіңіз сабырлы, сауатты және жүйелі болса. Дәл осындай тәсіл көбіне ең жылдам нәтиже береді: борышкер ниетіңіздің байыптылығын түсінеді де, мәселені ерікті түрде жабуды жөн көреді.

Бизнес үшін де, жеке тұлғалар үшін де уақытты жоғалтпау аса маңызды. Қарызды өндіріп алу кейінге қалдырылған сайын, борышкер байланыс нөмірін ауыстырып жіберуі, активтерін шығарып жіберуі, компаниясын жауып тастауы немесе мүлде жауап бермей қоюы мүмкін. Сондықтан сотқа дейінгі реттеу — бұл «жұмсақ жол» емес, ақшаны қайтарудың парасатты стратегиясы.

«ЗАҢ АҚИҚАТ» ЖШС берешекті өндіру, қарызды қайтару, талап қою хатын дайындау және борышкерлермен келіссөз жүргізу мәселелері бойынша сүйемелдеу көрсетеді. Бұл мақалада шын мәнінде жұмыс істейтін және ақшаны сотсыз қайтаруға көмектесетін 3 қадамды талдаймыз.

Неліктен сотсыз қарыз өндіру жиі тиімдірек

Сот — бұл басқа тәсілдердің бәрі таусылғанда қолданылатын құрал. Бірақ оған дейін мәселені шешудің анағұрлым жылдам жолдары бар.

Берешекті сотқа дейін өндіріп алу не береді:

• уақытты үнемдейді;
• шығынды азайтады;
• іскерлік қатынасты сақтауға мүмкіндік береді;
• қарыздың толық сомасын немесе бір бөлігін тезірек қайтаруға жол ашады;
• кредитордың ұстанымын ресми түрде бекітеді;
• заң шеңберінде психологиялық ықпал жасайды;
• қажет болған жағдайда кейін сотқа жүгінуге мықты негіз дайындайды.

Көп жағдайда борышкер «ойынан айнып» төлегендіктен емес, кредитордың жүйелі, сенімді әрекет етіп жатқанын және өз құқығын білетінін көргендіктен төлейді.

1-қадам. Қарызды дәлелдейтін барлық айғақты жинаңыз

Қарызды қайтарудың бірінші ережесі — эмоциядан бастамау. Бастау керек нәрсе — құжат пен факт.

Борышкер «ертең төлеймін» деп қанша уәде берсе де, міндеттеменің қандай негізде туғанын, нақты қандай сома төленуге тиіс екенін және қандай мерзім келісілгенін бекітіп алу маңызды.

Берешекті не растай алады

Әртүрлі дәлелдер жарайды:

• шарт;
• өтінім;
• төлем шоты;
• жүкқұжат;
• орындалған жұмыс актісі;
• қолхат;
• WhatsApp немесе Telegram хат алмасуы;
• электрондық хаттар;
• банк аударымдары;
• дауыстық хабарламалар;
• хаттардағы қарызды мойындау;
• ішінара төлем;
• өзара есеп айырысуды салыстыру актісі.

Көп адам ойлайды: мінсіз шарт болмаса, ештеңе өндіріп ала алмайсың. Бұл қате. Тәжірибеде қарыз дәлелдердің жиынтығымен расталады.

Мысалы:

Сіз тауар жеткіздіңіз. Қолда жүкқұжат, хат алмасу және төлеуге берілген уәде бар. Ақшаны қайтаруға жеткілікті негіз қалыптасты.

Немесе:

Сіз қызмет көрсеттіңіз. Актілер, хат алмасу және ішінара аударым бар. Бұл да міндеттемені растайды.

Неліктен дәлелдерді бірден жинау керек

Уақыт өте келе ақпарат жоғалады:

• хабарламалар өшіріледі;
• нөмірлер өзгереді;
• құжаттар жоғалады;
• қызметкерлер жұмыстан кетеді;
• электрондық поштаға қолжетімділік жоғалады.

Сондықтан қарыз бойынша бөлек папка қалыптастырған дұрыс:

1. Құжаттар.
2. Хат алмасу.
3. Төлемдер.
4. Борышкердің байланыс деректері.
5. Берілген уәделер тарихы.
6. Төлем мерзімдері.

Бұл — берешекті табысты өндірудің негізі.

Ақшаны қайтаруға кедергі болатын қате

Көбіне кредитор былай дейді:

«Біз бұрыннан жұмыс істейміз, ол бәрін онсыз да біледі».

Білу мен төлеуге дайын болу — екі бөлек нәрсе. Мәселе ақшаға тірелгенде, естелік емес, растайтын материал керек.

Бұл кезеңде заңгер не істейді

Құқықтық сүйемелдеу мыналарға көмектеседі:

• қарызды қайтару перспективасын бағалауға;
• дәлелдердің күшін түсінуге;
• әлсіз тұстарды анықтауға;
• өндіріп алу стратегиясын белгілеуге;
• берешектің нақты сомасын есептеуге;
• өсімпұлды, пайызды және залалды ескеруге.

«ЗАҢ АҚИҚАТ» ЖШС клиенттерге жанжал басталмай тұрып-ақ дұрыс ұстаным қалыптастыруға көмектеседі. Бұл жылдам нәтиже алу ықтималдығын арттырады.

2-қадам. Борышкерге салмақты талап қою хатын жіберіңіз

Негіз дайын болған соң келесі қадам — төлемді талап ететін ресми құжат жолдау.

Бұл — қарызды қайтаруда ең бағаланбайтын құралдардың бірі. Көпшілік «Қашан төлейсіз?» деген қысқа хабарлама жібереді де, үнсіздікке тап болады.

Ал жұмыс істейтіні — нақты, құрылымды және заңи тұрғыдан сауатты талап.

Неліктен талап қою хаты әсер етеді

Борышкер эмоциялық мәтінді емес, ресми құжатты алғанда мынаны түсінеді:

• мәселе бақылауда;
• кредитор келесі қадамға баруға дайын;
• сома бекітілген;
• мерзім көрсетілген;
• әрекетсіздік салдарсыз қалмайды.

Бизнес үшін бұл ерекше сезімтал. Ешкім беделге нұқсан келуін, мәмілелердің бұзылуын, қосымша шығынды және ресми дауды қаламайды.

Талап қою хатында не болуы керек

Жақсы талап хатында мыналар көрсетіледі:

• тараптардың деректері;
• қарыздың пайда болу негізі;
• берешек сомасы;
• мерзімін өткізіп алу кезеңі;
• төлеу талабы;
• ерікті түрде өтеу мерзімі;
• төлемге арналған деректемелер;
• мәселені бейбіт жолмен реттеу ұсынысы;
• келесі шаралар туралы ескерту.

Мәтін сабырлы, сенімді және іскерлік стильде жазылуы тиіс.

Талапты қалай дұрыс жіберу керек

Маңыздысы — тек жазу емес, жіберілгенін де тіркеу.

Мына тәсілдер қолайлы:

• тапсырысты хат;
• курьерлік жеткізу;
• электрондық пошта;
• растауы бар мессенджер;
• қол қойғызып тапсыру.

Егер борышкер кейін «Мен ештеңе алған жоқпын» десе, сізде керісінше дәлел болады.

Неліктен агрессивті жазуға болмайды

Қорқыту, тілдеу және қысым көбіне кері әсер береді. Адам қорғанысқа өтеді, байланысты бұғаттайды және мүлде жауап бермей қояды.

Іскерлік стиль әлдеқайда күшті әсер етеді:

• қарыз фактісі;
• төлем мерзімі;
• түсінікті салдар;
• мәселені тыныш шешуге дайындық.

Өмірлік жағдайдың мысалы

Компания тауар жеткізді. Төлем 2 ай кешіктірілді. Телефонмен сөйлесулер нәтиже бермеді.

Нақты сома мен төлеу мерзімі көрсетілген ресми талап жолданғаннан кейін ақша бір апта ішінде түсті.

Неге? Өйткені борышкер мәселе енді «ілініп тұрғанын» емес, онымен байыппен айналысып жатқанын түсінді.

Заң компаниясының рөлі

Заңгер дайындаған талап қою хаты мүлде басқаша қабылданады. Ол ниеттің деңгейін көрсетеді және борышкер тарапынан уақыт созу ықтималдығын азайтады.

«ЗАҢ АҚИҚАТ» ЖШС нәтиже үшін жұмыс істейтін талаптарды дайындауға көмектеседі: жай хат алмасу үшін емес, ақшаны қайтару үшін.

3-қадам. Келіссөз жүргізіп, жаңа төлем кестесін міндетті түрде бекітіңіз

Үшінші қадам — келіссөз. Қарыздардың едәуір бөлігі дәл осы кезеңде қайтарылады.

Талапты алғаннан кейін борышкер жиі байланысқа шығып, түрлі нұсқа ұсынады:

• бөліп төлеу;
• соманың бір бөлігін бірден жабу;
• жаңа мерзім беру;
• мүлікпен есептесу;
• өзара есепке алу;
• төлем кестесіне қол қою.

Егер ұсыныс орынды болса, оны қарастыруға болады.

Неліктен келіссөз тиімді

Кредитордың мақсаты — дауласа беру емес, ақшасын қайтарып алу.

Егер қаражатты айлап күтпей-ақ алуға мүмкіндік болса, бұл жиі ең дұрыс сценарий болады.

Мысалы:

• бүгін 50% алу;
• бір ай ішінде қалдығын жабу;
• клиентпен қатынасты сақтау;
• жанжалға артық ресурс жұмсамау.

Келіссөздің басты ережесі

Барлық уағдаластық жазбаша түрде бекітілуі тиіс.

Ауызша уәделер:

• ұмытылады;
• өзгереді;
• жоққа шығарылады.

Сондықтан құжат немесе кем дегенде расталған хат алмасу қажет.

Нені міндетті түрде жазбаша бекіту керек

• қарыздың нақты сомасын;
• төлем кестесін;
• төлем күндерін;
• әр төлемнің мөлшерін;
• бұзылған жағдайда жауапкершілікті;
• деректемелерді;
• қарызды мойындау фактісін.

Осыдан кейін кредитордың ұстанымы әлдеқайда күшейеді.

Егер борышкер мерзімді кейінге қалдыруды сұраса

Бірден бас тартпаңыз. Кейде ақылға қонымды бөліп төлеу бос жанжалдан әлдеқайда тиімді.

Бірақ мынаны бағалау маңызды:

• борышкердің жұмыс істеп тұрған бизнесі бар ма;
• қызметі жалғасып жатыр ма;
• бұрын ішінара төлемдер болған ба;
• хабарламаларға жауап бере ме;
• құжаттарға қол қоюға дайын ба.

Егер адам тек уақыт созып жүрсе, анағұрлым қатаң стратегия қажет.

Сізді созбаққа салып жүргенін қалай түсінуге болады

Мына белгілер алаңдатуы керек:

• мерзімі жоқ уәделер;
• төлем күнін үнемі шегеру;
• бір аптаға жоғалып кету;
• әр жолы жаңа сылтау айту;
• кестеге қол қоюдан бас тарту;
• әңгімені эмоцияға бұрып жіберу.

Мұндай жағдайда келіссөз берешекті өндірудің орнын баспайды, тек оны кейінге ысырады.

Келіссөзде заңгер не істейді

Процеске маман қосылғанда әңгіме бірден өзгереді. Тараптар эмоциядан шешім мен нақты сандарға тезірек өтеді.

Келіссөзді құқықтық сүйемелдеу мыналарға көмектеседі:

• назарды төлемге шоғырландыруға;
• айла-шарғыны болдырмауға;
• уағдаластықты дұрыс рәсімдеуге;
• берешекті қайтаруды жеделдетуге;
• кесте бұзылған жағдайда келесі қадамды дайындауға.

«ЗАҢ АҚИҚАТ» ЖШС мұндай келіссөздерді сүйемелдеп, клиенттерге уақытты босқа жоғалтпай, ақшасын қайтаруға көмектеседі.

Қандай қарыздарды сотсыз қайтаруға болады

Сотқа дейін өндіріп алу көптеген жағдайда қолданылады.

Бизнес үшін

• төленбеген тауар;
• қызмет үшін кешіктірілген төлем;
• мердігердің берешегі;
• жеткізушінің қарызы;
• жалдау төлемдері;
• авансты қайтару;
• өтінім бойынша төлемнің болмауы;
• серіктестер арасындағы қарыз.

Жеке тұлғалар үшін

• қолхат бойынша қарыз;
• танысқа берілген қарыз;
• жалдау ақшасы;
• алдын ала төлемнің қайтарылмауы;
• жеке қызмет шарты бойынша берешек;
• отбасылық ақшалай міндеттемелер.

Әр жағдайдың өз ерекшелігі бар, бірақ қағида біреу: неғұрлым ерте бастасаңыз, ақшаны қайтару мүмкіндігі соғұрлым жоғары.

Кредиторлардың жиі жіберетін қателері

1. Тым ұзақ күту

«Өзі төлеп қалар» деген үміт көбіне қымбатқа түседі.

2. Эмоциямен жазу

Жанжалға толы хабарламалар сирек ақша қайтарады.

3. Уағдаластықты бекітпеу

Расталмаған уәде — бос сөз.

4. Толық соманы есептемеу

Негізгі қарызбен бірге байланысты шығынды да ескеру керек.

5. Жүйесіз әрекет ету

Айына бір рет қоңырау шалу — берешекті өндіру стратегиясы емес.

Неліктен борышкерлер сауатты әрекеттен кейін төлейді

Бұған үш себеп бар.

Біріншісі — айқындық

Адам нақты соманы, мерзімді және салдарды көреді.

Екіншісі — байыптылық

Ол кредитор бұл мәселені ұмытпайтынын түсінеді.

Үшіншісі — ыңғайлылық

Қарызды жабудың түсінікті жолы ұсынылса, дауласып жүргеннен гөрі төлеу оңайырақ.

Қашан сотсыз болмайды

Кей жағдайларда сотқа дейінгі шаралар толық таусылады. Мыналар соның белгілері:

• толық елемеу;
• мүлікті жасыру;
• байланыс деректерін ауыстыру;
• анық қарызды мойындаудан бас тарту;
• қол қойылған кестені бұзу;
• активтерді шығару;
• бизнесті жабу.

Мұндай жағдайда да алдын ала атқарылған жұмыс босқа кетпейді. Ол мүддені қорғаудың келесі кезеңіне берік негіз болады.

Егер бизнесте борышкерлер көп болса, қалай әрекет ету керек

Егер төлемді кешіктіру жиі қайталанса, мәселені жүйелі түрде шешу керек.

Дебиторлық берешекпен ішкі жұмыс тәртібін енгізіңіз

• төлем мерзіміне дейін еске салу;
• төлем күніне бақылау;
• кешіккен бірінші күні қоңырау шалу;
• бірнеше күннен кейін талап хат жіберу;
• келіссөз жүргізу;
• заңгерге беру.

Мұндай жүйе ақша айналымындағы алшақтықты азайтады және клиенттерді тәртіпке шақырады.

Контрагенттерді алдын ала тексеріңіз

Ең жақсы қарыз — мүлде туындамаған қарыз.

Мәміле алдында мынаны бағалау пайдалы:

• компанияның жұмыс істеп келе жатқан мерзімі;
• беделі;
• бизнестің белсенділігі;
• төлем тәртібінің тарихы;
• байланыс деректерінің шынайылығы.

Қарызды сабырмен және артық күйзеліссіз қалай қайтаруға болады

Адамдардың басты қатесі — қарыз өндіруді соғыс ретінде қабылдау. Шын мәнінде бұл — басқарылатын процесс.

Істеу керек нәрсе:

1. Фактілерді жинау.
2. Салмақты талап жолдау.
3. Келіссөз жүргізіп, төлемді бекіту.

Бұл эмоцияға құрылған әңгімеден және таусылмайтын уәдеден әлдеқайда тиімді.

Ақшаны қайтару ықтималдығын арттыратын пайдалы кеңестер

Нақты сандармен сөйлеңіз

«Қашан қайтарасыз?» демеңіз, «Жұмаға дейін 1 250 000 теңге төленуге тиіс» деңіз.

Мерзім белгілеңіз

Нақты күн жалпылама өтініштен күштірек әсер етеді.

Хат алмасуды сақтаңыз

Кез келген растау қажет болып қалуы мүмкін.

Әдепті әрі нық болыңыз

Құрмет пен жүйелілік қысымнан жақсырақ жұмыс істейді.

Өзіңіз де жоғалып кетпеңіз

Егер берешекті өндіру процесін бастаған болсаңыз, оны нәтижеге дейін жеткізіңіз.

Неліктен кәсіби сүйемелдеу таңдалады

Қарыз сомасы елеулі болған кезде қателіктің құны өте жоғары. Қате тұжырым, өткізіп алған мерзім, әлсіз ұстаным — мұның бәрі ақшаны қайтару мүмкіндігін төмендетеді.

Кәсіби көмек мыналарға мүмкіндік береді:

• жағдайды жедел бағалауға;
• дұрыс стратегия таңдауға;
• келіссөздегі ұстанымды күшейтуге;
• құжаттарды сауатты рәсімдеуге;
• қайтару мерзімін қысқартуға;
• бизнес иесінің күйзелісін азайтуға.

«ЗАҢ АҚИҚАТ» ЖШС қарызды қайтару, берешекті өндіріп алу, талап қою жұмысы және клиент мүддесін қорғау мәселелері бойынша көмек көрсетеді.

Қысқаша қорытынды: шынымен жұмыс істейтін 3 қадам

Егер біреу сізге ақша қарыз болса, жүйемен әрекет етіңіз:

1-қадам. Қарыз дәлелдерін жинаңыз

Құжаттар, хат алмасу, төлемдер, міндеттемені мойындау.

2-қадам. Ресми талап жолдаңыз

Нақты сома мен төлем мерзімі көрсетілген анық талап.

3-қадам. Келіссөз жүргізіп, төлем кестесін бекітіңіз

Ақшаны толық немесе кезең-кезеңімен қайтарыңыз.

Қорытынды

Сотсыз қарыз өндіру — миф те емес, кездейсоқ сәттілік те емес. Бұл — дұрыс қадамдардың нәтижесі. Борышкерлердің көбі эмоцияны емес, жүйелі әрі сауатты ұстанымды көрген кезде төлейді.

Егер сіз төлемнің түспеуіне тап болсаңыз, мәселені кейінге қалдырмаңыз. Берешекті қайтару жұмысын неғұрлым ерте бастасаңыз, ақшаны жылдам әрі аз шығынмен қайтару мүмкіндігі соғұрлым жоғары болады.

«ЗАҢ АҚИҚАТ» ЖШС тиімді стратегия құруға және мәселені нәтижеге дейін жеткізуге дайын.