Ko‘plab tadbirkorlar kredit arizalarining rad etilishiga yuqori foiz stavkalari, banklarning qat’iy talablari yoki garov ta’minotining yetarli emasligi sabab bo‘ladi deb hisoblaydi.
Ammo amaliyot shuni ko‘rsatadiki, ko‘plab rad javoblari bank yakuniy qarorni qabul qilishidan ancha oldin yo‘l qo‘yilgan xatolar natijasida yuzaga keladi.
Ko‘pincha muammo bankda emas, balki biznesning moliyalashtirishga tayyorgarlik darajasidadir.
Shu sababli tobora ko‘proq kompaniyalar biznesni moliyalashtirish bo‘yicha maslahatlar, moliyaviy tahlil va bank kreditlariga tayyorgarlik xizmatlari dan foydalanmoqda.
1-xato. Moliyaviy Tahlilsiz Kredit Arizasini Topshirish
Ba’zi tadbirkorlar tasdiqlanish ehtimolini oshirish maqsadida bir vaqtning o‘zida bir nechta bankka murojaat qiladi.
Biroq kompaniyaning moliyaviy holati oldindan tahlil qilinmasa, uning bank talablariga qanchalik mos kelishini aniqlash qiyin.
Natijada biznes bir nechta rad javoblarini olishi va bu kelajakdagi moliyalashtirish imkoniyatlariga ham salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin.
2-xato. To‘liq Bo‘lmagan Hujjatlarni Taqdim Etish
Hatto foydali faoliyat yuritayotgan kompaniya ham hujjatlar yetarli bo‘lmagani sababli rad javobini olishi mumkin.
Banklar quyidagi ma’lumotlarni aniq ko‘rishni istaydi:
- kompaniya tuzilmasi;
- daromad manbalari;
- moliyaviy natijalar;
- kredit mablag‘larining maqsadi;
- qarzni qaytarish imkoniyati.
Shuning uchun kredit hujjatlarini tayyorlash, biznes-reja ishlab chiqish va yuridik shaxslar uchun moliyalashtirishni qo‘llab-quvvatlash xizmatlari kredit tasdiqlanish ehtimolini sezilarli darajada oshiradi.
3-xato. Muhim Moliyaviy Ko‘rsatkichlarni E’tiborsiz Qoldirish
Ko‘plab tadbirkorlar faqat savdo hajmiga e’tibor qaratadi.
Ammo banklar quyidagi ko‘rsatkichlarni ham baholaydi:
- sof foyda;
- pul oqimi;
- qarzdorlik darajasi;
- likvidlik;
- moliyaviy barqarorlik.
Yuqori aylanma mablag‘ning o‘zi kredit olish uchun yetarli emas.
4-xato. Moliyaviy Shaffoflikning Yetishmasligi
Moliyaviy hisobotlardagi har qanday nomuvofiqlik banklarda qo‘shimcha savollar tug‘diradi.
Agar hujjatlar to‘liq bo‘lmasa yoki qarama-qarshi ma’lumotlarni o‘z ichiga olsa, moliya tashkiloti kompaniyani yuqori xavfli mijoz sifatida baholashi mumkin.
Kompaniya qanchalik shaffof bo‘lsa, banklarning ishonchi shunchalik yuqori bo‘ladi.
5-xato. Noto‘g‘ri Moliyalashtirish Dasturini Tanlash
Har bir kredit mahsuloti har bir biznes uchun mos kelavermaydi.
Moliyalashtirish dasturlari quyidagilar bo‘yicha farqlanadi:
- muddatlari;
- talablar;
- foiz stavkalari;
- mablag‘dan foydalanish maqsadi;
- garov shartlari.
Noto‘g‘ri tanlov hatto moliyaviy jihatdan kuchli kompaniyaning ham rad javobini olishiga sabab bo‘lishi mumkin.
6-xato. Moliyaviy Rejalashtirishning Yo‘qligi
Banklar kompaniyaning bugungi holatiga emas, balki kelajakdagi rivojlanish istiqbollariga ham e’tibor beradi.
Agar tadbirkor kredit mablag‘lari biznesni qanday rivojlantirishini aniq tushuntira olmasa, tasdiqlanish ehtimoli sezilarli darajada kamayadi.
Shu sababli moliyaviy rejalashtirish, pul oqimlarini boshqarish, biznesni rivojlantirish va moliyalashtirishga tayyorgarlik bo‘yicha materiallar tadbirkorlar uchun katta ahamiyatga ega.
7-xato. Moliyalashtirishni Juda Kech Izlash
Ko‘plab kompaniyalar mablag‘ yetishmovchiligi yuzaga kelgandan keyingina kredit izlashni boshlaydi.
Bunday vaziyatda moliyaviy ko‘rsatkichlarni yaxshilash va hujjatlarni tayyorlash uchun yetarli vaqt qolmaydi.
Oldindan tayyorgarlik ko‘rgan kompaniyalar esa banklar nazarida ancha ishonchli ko‘rinadi.
Kredit Tasdiqlanish Ehtimolini Qanday Oshirish Mumkin?
Ariza topshirishdan oldin quyidagi ishlarni amalga oshirish tavsiya etiladi:
- moliyaviy tahlil o‘tkazish;
- qarzdorlik darajasini baholash;
- moliyaviy hisobotlarni tartibga keltirish;
- zarur moliyalashtirish hajmini aniqlash;
- mos dastur tanlash;
- xavflarni oldindan baholash.
Bu choralar bankdan ijobiy javob olish imkoniyatini sezilarli darajada oshiradi.
Xulosa
Kredit arizalarining aksariyati biznes zaif bo‘lgani uchun emas, balki tayyorgarlik yetarli bo‘lmagani sababli rad etiladi.
Moliyaviy holatini yaxshi tushunadigan, hujjatlarini professional tarzda tayyorlaydigan va bank talablarini biladigan kompaniyalar moliyalashtirishni osonroq jalb qiladi va tezroq rivojlanadi.
Shuningdek, biznesni moliyalashtirish yangiliklari, tadbirkorlarni qo‘llab-quvvatlash dasturlari va korxonalar uchun yangi kredit imkoniyatlari ni muntazam kuzatib borish ham muhimdir.
Chunki kredit tasdiqlanishi bankka murojaat qilingan kundan emas, balki unga tayyorgarlik boshlangan kundan boshlanadi.
