Avtomobil amortizatorlari nima uchun ishdan chiqadi va ularni qachon almashtirish kerak?

Amortizatorlar avtomobil osma tizimining eng muhim, ammo ko‘pincha e'tibordan chetda qoladigan qismlaridan biridir. Ko‘pchilik haydovchilar ularning vazifasi faqat harakat paytidagi qulaylikni ta'minlashdan iborat deb hisoblaydi. Aslida esa, soz holatdagi amortizatorlar avtomobilning xavfsizligi, boshqaruvchanligi, tormozlash samaradorligi, shinalarning yo‘l bilan tutashuvi va umumiy barqarorligiga bevosita ta'sir qiladi.

Monroe kompaniyasi ma'lumotlariga ko‘ra, eskirgan amortizatorlar avtomobilning tormoz yo‘lini favqulodda tormozlash paytida 20% gacha uzaytirishi mumkin. Bilstein tomonidan o‘tkazilgan tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, aksariyat original amortizatorlarning samaradorligi 80 000 kilometr yurgandan so‘ng 40–60% ga kamayadi, hatto haydovchi buni darhol sezmasligi ham mumkin.

Sifatli avtomobil ehtiyot qismlari dan foydalanish va osma tizimini muntazam tekshirtirish yo‘l harakati xavfsizligini oshiradi, shinalarning xizmat muddatini uzaytiradi hamda qimmat ta'mirlash xarajatlarining oldini oladi.

Amortizator nima va u nima vazifani bajaradi?

Amortizator — bu gidravlik yoki gaz bilan to‘ldirilgan qurilma bo‘lib, yo‘ldagi notekisliklardan o‘tgandan keyin prujinalarda hosil bo‘ladigan tebranishlarni so‘ndiradi.

Agar avtomobilda amortizator bo‘lmaganida, mashina har bir chuqur yoki notekislikdan keyin bir necha soniya davomida tebranib yurardi, g‘ildiraklar esa yo‘l bilan aloqasini yo‘qotib, boshqaruv sezilarli darajada yomonlashardi.

Amortizatorlarning asosiy vazifalari:

• g‘ildiraklarning yo‘l bilan doimiy aloqasini ta'minlash;
• avtomobil boshqaruvini yaxshilash;
• tormoz yo‘lini qisqartirish;
• burilishlarda kuzovning og‘ishini kamaytirish;
• tebranishlarni pasaytirish;
• haydash qulayligini oshirish;
• osma tizimining boshqa qismlarini ortiqcha zarbalardan himoya qilish.

Amortizatorlarning qanday turlari mavjud?

Hozirgi kunda avtomobillarda asosan uch turdagi amortizatorlardan foydalaniladi.

Moyli amortizatorlar

Bu eng oddiy va eng arzon tur hisoblanadi.

Afzalliklari:

• narxi arzon;
• yumshoq yurishni ta'minlaydi;
• kundalik foydalanish uchun qulay.

Kamchiliklari:

• tezroq qizib ketadi;
• agressiv haydashda samaradorligi pasayadi;
• katta yuklamalarda unumdorligi pastroq.

Ko‘pincha shahar avtomobillarida qo‘llaniladi.

Gaz-moyli amortizatorlar

Bu zamonaviy avtomobillarda eng ko‘p uchraydigan turdir.

Afzalliklari:

• yuqori barqarorlik;
• aniq boshqaruv;
• samarali tebranishni so‘ndirish;
• qulaylik va boshqaruvning yaxshi muvozanati.

Toyota, Hyundai, Kia, Volkswagen, Škoda, Renault va Nissan kabi ko‘plab avtomobillar aynan shu turdagi amortizatorlar bilan jihozlanadi.

Gazli amortizatorlar

Asosan sport avtomobillari va yo‘ltanlamaslarda qo‘llaniladi.

Afzalliklari:

• maksimal barqarorlik;
• mukammal boshqaruv;
• burilishlarda kuzov kamroq og‘adi;
• yuqori tezliklarda samaradorligi yuqori.

Kamchiliklari:

• yurishi qattiqroq;
• narxi balandroq.

Amortizatorlar qancha xizmat qiladi?

Xizmat muddati yo‘l sifati va foydalanish sharoitlariga bog‘liq.

Ko‘pgina ishlab chiqaruvchilar amortizatorlarni har:

• 20 000 kilometrda

tekshirtirishni tavsiya etadilar.

O‘rtacha xizmat muddati:

• 60 000–100 000 kilometr.

Agar avtomobil ko‘p vaqt yomon yo‘llarda harakat qilsa, bu muddat 40 000–60 000 kilometrgacha qisqarishi mumkin.

KYB ma'lumotlariga ko‘ra, 5 yildan oshgan avtomobillarning taxminan 30%i almashtirilishi kerak bo‘lgan amortizatorlar bilan harakatlanmoqda.

Amortizatorlar nima sababdan ishdan chiqadi?

Eng ko‘p uchraydigan sabablar:

• yo‘llarning sifatsizligi;
• avtomobilni muntazam ortiqcha yuklash;
• agressiv haydash uslubi;
• chang himoya qopqog‘i shikastlanishi natijasida kir tushishi;
• shtokning shikastlanishi;
• muhrlarning tabiiy eskirishi;
• moy sizib chiqishi;
• korroziya.

Hatto chuqurga bir marta qattiq urilish ham amortizatorning xizmat muddatini sezilarli darajada qisqartirishi mumkin.

Amortizatorlarni qachon almashtirish kerakligini qanday bilish mumkin?

Quyidagi belgilar bunga ishora qiladi:

• avtomobil notekislikdan keyin uzoq vaqt tebranadi;
• tormoz yo‘li uzaydi;
• burilishlarda kuzov kuchli og‘adi;
• boshqaruv yomonlashadi;
• tormozlashda avtomobilning old qismi kuchli cho‘kadi;
• tezlanishda orqa qismi pastga tushadi;
• osma tizimidan taqillash ovozlari keladi;
• shinalar notekis yeyiladi;
• amortizatorda moy sizishi kuzatiladi.

Bir nechta belgilar bir vaqtda paydo bo‘lsa, osma tizimini imkon qadar tezroq diagnostika qilish tavsiya etiladi.

Eskirgan amortizatorlar bilan yurish nima uchun xavfli?

Nosoz amortizatorlar faqat qulaylikni kamaytirmaydi.

Ular quyidagilarga olib keladi:

• tormoz yo‘lining uzayishi;
• shinalarning yo‘l bilan tutashuvining yomonlashishi;
• shinalarning tezroq yeyilishi;
• g‘ildirak podshipniklariga yuklama ortishi;
• sharli tayanchlarning tezroq eskirishi;
• rul boshqaruvi qismlarining xizmat muddati qisqarishi;
• prujinalarga tushadigan yuk ortishi.

TÜV tadqiqotlariga ko‘ra, nosoz amortizatorlar nam yo‘lda avtomobil sirpanib ketish xavfini taxminan 25% ga oshiradi.

Amortizatorlarni juft holda almashtirish kerakmi?

Ha.

Deyarli barcha avtomobil ishlab chiqaruvchilari amortizatorlarni bir o‘qda juft holda almashtirishni tavsiya qiladilar.

Masalan:

• ikkala old amortizatorni birgalikda;
• yoki ikkala orqa amortizatorni bir vaqtda almashtirish kerak.

Faqat bitta amortizatorni almashtirish osma tizimining muvozanatini buzadi va avtomobilning barqarorligini pasaytiradi.

Qaysi amortizator ishlab chiqaruvchilari eng ishonchli?

Quyidagi brendlar butun dunyoda yuqori sifat bilan tanilgan:

• KYB (Kayaba)
• Bilstein
• Sachs
• Monroe
• Koni
• Tokico
• Mando
• Boge

Ularning mahsulotlari ko‘plab avtomobil ishlab chiqaruvchilari tomonidan original jihozlar (OEM) sifatida ham qo‘llaniladi.

Amortizatorlarning xizmat muddatini qanday uzaytirish mumkin?

Mutaxassislar quyidagilarni tavsiya qiladilar:

• chuqur va notekisliklardan oldin tezlikni kamaytirish;
• avtomobilni ortiqcha yuklamaslik;
• chang himoya qopqoqlarini muntazam tekshirish;
• osma tizimini har 20 000 kilometrda diagnostikadan o‘tkazish;
• g‘ildirak geometriyasini (razval-sxojdeniye) vaqtida sozlash;
• faqat sifatli ehtiyot qismlardan foydalanish;
• amortizatorlarni har doim juft holda almashtirish.

Muntazam texnik xizmat nafaqat amortizatorlarning, balki butun osma tizimining xizmat muddatini uzaytiradi.

Sifatli amortizatorlarni qayerdan xarid qilish mumkin?

Amortizatorlar, tayanchlar, yuqori tayanchlar, chang himoya qopqoqlari, buferlar, prujinalar va boshqa osma tizimi qismlarini avtomobil ehtiyot qismlari katalogi orqali topishingiz mumkin. Katalogda ko‘plab avtomobil markalari uchun turli yetkazib beruvchilarning mahsulotlari jamlangan.

Xulosa

Soz holatdagi amortizatorlar nafaqat qulay harakatlanishni, balki xavfsiz haydashni ham ta'minlaydi. Ular shinalarning yo‘l bilan tutashuvini yaxshilaydi, tormoz yo‘lini qisqartiradi, avtomobilning barqarorligini oshiradi va osma tizimining boshqa qismlariga tushadigan yukni kamaytiradi. Hatto yaqqol nosozlik belgilari bo‘lmasa ham, mutaxassislar amortizatorlarni muntazam tekshirib turishni va eskirishning dastlabki alomatlari paydo bo‘lishi bilan almashtirishni tavsiya qiladilar. Bu qimmat ta'mirlash xarajatlarini kamaytiradi va har qanday yo‘l sharoitida xavfsiz harakatlanishni ta'minlaydi.

Mytrade.kz orqali siz mashhur avtomobil markalari uchun amortizatorlar va osma tizimi qismlarining keng assortimentini topishingiz, turli sotuvchilarning takliflarini solishtirishingiz va avtomobilingiz uchun eng mos sifatli ehtiyot qismlarni tanlashingiz mumkin.

Shuningdek o‘qing: Avtomobil tormoz tizimi qanday ishlaydi va tormoz kolodkalari hamda disklarini qachon almashtirish kerak?.