Автокөліктің тежегіш жүйесі қалай жұмыс істейді және тежегіш қалыптары мен дискілерін қашан ауыстыру керек?

Тежегіш жүйесі – кез келген автомобильдің ең маңызды қауіпсіздік жүйелерінің бірі. Ол көліктің жылдамдығын уақытында төмендетуге, апаттың алдын алуға және төтенше жағдайда басқаруды сақтауға мүмкіндік береді. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДҰ) мәліметтері бойынша, көліктің техникалық ақаулары жол-көлік оқиғаларының негізгі себептерінің бірі болып табылады, ал тежегіш жүйесінің тозған бөлшектері тежеу жолын едәуір ұзартып, апат қаупін арттырады.

Bosch Automotive және Brembo мамандарының статистикасына сәйкес, жоспарлы техникалық қызмет көрсетуге келген көліктердің 60%-дан астамында тежегіш қалыптарының немесе тежегіш дискілерінің әртүрлі деңгейдегі тозуы анықталады. Соған қарамастан көптеген жүргізушілер ақаудың алғашқы белгілеріне назар аудармай, көлікті пайдалануды жалғастыра береді.

Сапалы автокөлік бөлшектерін пайдалану және тежегіш жүйесін уақытылы тексеру жүргізуші мен жолаушылардың қауіпсіздігін қамтамасыз етіп, күрделі жөндеу шығындарының алдын алуға көмектеседі.

Автокөліктің тежегіш жүйесі қалай жұмыс істейді?

Қазіргі заманғы тежегіш жүйесі келесі негізгі бөлшектерден тұрады:

• тежегіш қалыптары;
• тежегіш дискілері немесе барабандары;
• тежегіш суппорттары;
• тежегіш цилиндрлері;
• тежегіш шлангілері;
• негізгі тежегіш цилиндрі;
• вакуумдық тежегіш күшейткіші;
• тежегіш сұйықтығы;
• ABS, EBD және ESP электрондық жүйелері.

Бұл бөлшектердің барлығы бірігіп жұмыс істеп, көліктің қауіпсіз түрде баяулауын қамтамасыз етеді.

Тежегіш жүйелерінің қандай түрлері бар?

Қазіргі автомобильдерде негізінен екі түрлі тежегіш механизмі қолданылады.

Дискілі тежегіштер

Бұл қазіргі автомобильдерде ең кең таралған жүйе.

Жұмыс істеу принципі:

• жүргізуші тежегіш педалін басқанда суппорт тежегіш қалыптарын айналып тұрған тежегіш дискісіне қысады;
• үйкеліс күші пайда болады;
• автомобильдің жылдамдығы төмендейді.

Артықшылықтары:

• жоғары тежеу тиімділігі;
• тез салқындайды;
• қызып кетуге төзімді;
• техникалық қызмет көрсетуі оңай.

Дискілі тежегіштер Toyota, BMW, Mercedes-Benz, Audi, Hyundai, Kia, Volkswagen, Mazda, Lexus, Honda сияқты көптеген заманауи автомобильдерде қолданылады.

Барабанды тежегіштер

Бүгінде оларды дискілі тежегіштер біртіндеп алмастырғанымен, көптеген бюджеттік автомобильдердің артқы осінде әлі де қолданылады.

Артықшылықтары:

• бағасы төмен;
• пайдалану мерзімі ұзақ;
• шаң мен кірден жақсы қорғалған.

Кемшіліктері:

• салқындауы баяу;
• қарқынды тежеу кезінде тиімділігі төмен;
• қызмет көрсетуі күрделірек.

ABS жүйесі дегеніміз не және ол не үшін қажет?

ABS (Anti-lock Braking System) – шұғыл тежеу кезінде дөңгелектердің толық бұғатталуына жол бермейтін жүйе.

Ол:

• автомобильдің басқарылуын сақтайды;
• тайғанау қаупін азайтады;
• тежеу кезінде кедергіден айналып өтуге мүмкіндік береді.

Бүгінде ABS жүйесі жаңа шығарылатын автомобильдердің басым көпшілігінде стандартты жабдық ретінде орнатылады.

ESP және EBD жүйелері дегеніміз не?

Қазіргі автомобильдер бірнеше электрондық көмекші жүйелермен жабдықталады.

EBD тежегіш күшін автомобильдің жүктемесіне қарай дөңгелектер арасында автоматты түрде бөледі.

ESP тайғақ жолда көліктің тұрақтылығын бақылап, басқаруды жоғалту қаупін төмендетеді.

Euro NCAP мәліметтері бойынша, ESP жүйесінің болуы автомобильдің басқарудан шығу қаупін шамамен 30–40% азайтады.

Тежегіш қалыптарын қашан ауыстыру керек?

Қалыптардың қызмет ету мерзімі пайдалану жағдайына байланысты өзгереді.

Әдетте алдыңғы тежегіш қалыптары:

• 30 000–50 000 км қызмет етеді.

Артқы қалыптар:

• 50 000–70 000 км дейін пайдаланылады.

Егер автомобиль негізінен қала ішінде жиі тоқтап-қозғалатын жағдайда пайдаланылса, олардың ресурсы екі есеге дейін қысқаруы мүмкін.

Тежегіш дискілерін қашан ауыстыру қажет?

Көптеген өндірушілер тежегіш қалыптарын ауыстырған сайын тежегіш дискілерінің қалыңдығын тексеруді ұсынады.

Орташа пайдалану мерзімі:

• 60 000–120 000 км.

Бұл көрсеткіш келесі факторларға байланысты:

• дискінің сапасы;
• жүргізу стилі;
• автомобильдің салмағы;
• пайдалану жағдайы.

Егер диск қалыңдығы өндіруші белгілеген ең төменгі шектен азайса, оны міндетті түрде ауыстыру қажет.

Тежегіш жүйесінің тозу белгілері

Төмендегі белгілер байқалса, диагностика жасауды кейінге қалдырмаған жөн:

• тежеу кезінде сықыр немесе ысқырық дыбысы;
• тежегіш педалінің дірілдеуі;
• тежеу жолының ұзаруы;
• автомобильдің бір жаққа тартуы;
• металл үйкелісінің дыбысы;
• тежегіш сұйықтығы деңгейінің төмендеуі;
• тежегіш жүйесінің ескерту шамының жануы.

Бұл белгілерді елемеу қауіпті ақауларға әкелуі мүмкін.

Неліктен тежегіш сұйықтығын уақытылы ауыстыру маңызды?

Уақыт өте келе тежегіш сұйықтығы ылғалды сіңіреді.

Нәтижесінде:

• қайнау температурасы төмендейді;
• тежеу тиімділігі нашарлайды;
• жүйенің ішкі бөлшектері тот басады;
• жоғары жүктеме кезінде тежегіш жүйесі істен шығуы мүмкін.

Көптеген өндірушілер тежегіш сұйықтығын әр 2 жыл сайын немесе 40 000–60 000 км жүргеннен кейін ауыстыруды ұсынады.

Ең сенімді тежегіш жүйесі өндірушілері

Әлемдік нарықта келесі брендтер ерекше сенімге ие:

• Brembo
• ATE
• Bosch
• TRW
• Ferodo
• Textar
• Akebono
• Zimmermann

Бұл өндірушілердің өнімдері көптеген әлемдік автомобиль брендтерінің түпнұсқа жабдықтары ретінде қолданылады.

Тежегіш жүйесінің қызмет ету мерзімін қалай ұзартуға болады?

Автомеханиктердің ұсыныстары:

• қажетсіз қатты тежеуден аулақ болу;
• тежегіш қалыптарының қалыңдығын тұрақты тексеру;
• тежегіш дискілерінің жағдайын бақылау;
• тежегіш сұйықтығын уақытында ауыстыру;
• техникалық қызмет көрсету кезінде суппорттарды тазалау;
• тек сапалы тежегіш бөлшектерін пайдалану;
• тежегіш жүйесін жылына кемінде бір рет толық диагностикалау.

Уақытылы техникалық қызмет көрсету көлік қауіпсіздігін айтарлықтай арттырады.

Сапалы тежегіш жүйесінің бөлшектерін қайдан сатып алуға болады?

Тежегіш қалыптарын, тежегіш дискілерін, суппорттарды, цилиндрлерді, тежегіш шлангілерін, тежегіш сұйықтығын, ABS датчиктерін және басқа бөлшектерді әртүрлі жеткізушілердің өнімдері ұсынылған автокөлік бөлшектерінің каталогынан табуға болады.

Қорытынды

Дұрыс жұмыс істейтін тежегіш жүйесі – жүргізушінің, жолаушылардың және жол қозғалысының басқа қатысушыларының қауіпсіздігінің басты кепілі. Тіпті тежегіш қалыптарының, дискілерінің немесе тежегіш сұйықтығының аз ғана тозуы тежеу тиімділігін төмендетіп, жол-көлік оқиғасының қаупін арттыруы мүмкін. Уақытылы диагностика, шығын материалдарын дер кезінде ауыстыру және сапалы бөлшектерді пайдалану автомобильдің сенімділігін сақтап, жөндеу шығындарын азайтады және кез келген жол жағдайында сенімді жүруге мүмкіндік береді.

Mytrade.kz платформасында көптеген танымал автомобильдерге арналған тежегіш жүйесінің сапалы бөлшектерін табуға, әртүрлі сатушылардың ұсыныстарын салыстыруға және тиімді бағамен қажетті компоненттерді таңдауға болады.

Сондай-ақ оқыңыз: Автокөлік қозғалтқыштарының қандай түрлері бар және қайсысы ең сенімді болып саналады?.