Амортизаторлар – автокөлік аспасының ең маңызды бөлшектерінің бірі. Көптеген жүргізушілер олар тек жүру жайлылығына жауап береді деп ойлайды. Алайда іс жүзінде амортизаторлар автомобильдің қауіпсіздігіне, басқарылуына, тежеу тиімділігіне және жолдағы тұрақтылығына тікелей әсер етеді.
Monroe компаниясының мәліметтері бойынша, тозған амортизаторлар көліктің тежеу жолын 20%-ға дейін ұзарта алады, әсіресе шұғыл тежеу кезінде. Ал Bilstein жүргізген зерттеулер көрсеткендей, 80 000 км жүргеннен кейін зауыттық амортизаторлардың тиімділігі 40–60%-ға дейін төмендейді, тіпті жүргізуші мұны байқамауы мүмкін.
Сапалы автокөлік бөлшектерін пайдалану және аспа жүйесін тұрақты тексеру жүргізуші қауіпсіздігін қамтамасыз етіп, шиналардың қызмет ету мерзімін ұзартады және қымбат жөндеу шығындарының алдын алады.
Амортизатор дегеніміз не?
Амортизатор – серіппенің тербелісін бәсеңдететін гидравликалық немесе газбен толтырылған құрылғы.
Егер автомобильде амортизатор болмаса, әрбір кедергіден өткеннен кейін көлік бірнеше секунд бойы теңселіп, доңғалақтар жолмен толық жанасуын жоғалтар еді.
Амортизаторлардың негізгі қызметтері:
- доңғалақтардың жолмен тұрақты жанасуын қамтамасыз ету;
- автомобильдің басқарылуын жақсарту;
- тежеу жолын қысқарту;
- бұрылыстардағы еңкеюді азайту;
- кузовтағы дірілді төмендету;
- қозғалыс жайлылығын арттыру;
- аспаның басқа бөлшектерін шамадан тыс жүктемеден қорғау.
Амортизаторлардың қандай түрлері бар?
Бүгінде бірнеше негізгі түрі қолданылады.
Майлы амортизаторлар
Бұл ең қарапайым әрі қолжетімді нұсқа.
Артықшылықтары:
- бағасы төмен;
- жұмсақ жұмыс істейді;
- жүру жайлылығы жоғары.
Кемшіліктері:
- тез қызады;
- белсенді жүргізу кезінде тиімділігі төмендейді;
- ауыр жүктемеге төзімділігі аз.
Көбіне қалалық автомобильдерге орнатылады.
Газ-майлы амортизаторлар
Қазіргі автомобильдердің көпшілігінде қолданылатын ең танымал түрі.
Артықшылықтары:
- жоғары тұрақтылық;
- дәл басқару;
- тиімділігі жоғары;
- әмбебап пайдалану.
Осындай амортизаторлар Toyota, Hyundai, Kia, Volkswagen, Skoda, Renault, Nissan сияқты көптеген автомобильдерге зауыттан орнатылады.
Газды амортизаторлар
Негізінен спорттық автомобильдер мен жол талғамайтын көліктерде пайдаланылады.
Артықшылықтары:
- ең жоғары тұрақтылық;
- тамаша басқарылу;
- кузовтың еңкеюі азаяды;
- жоғары жылдамдықта тиімділігі жоғары.
Кемшіліктері:
- қаттырақ жұмыс істейді;
- бағасы жоғары.
Амортизаторлар қанша уақыт қызмет етеді?
Қызмет ету мерзімі жол сапасына және пайдалану жағдайына байланысты.
Өндірушілер оларды әр:
- 20 000 км сайын тексеруді ұсынады.
Орташа қызмет ету мерзімі:
- 60 000–100 000 км.
Егер автомобиль жиі нашар жолдарда пайдаланылса, бұл көрсеткіш 40 000–60 000 км дейін қысқаруы мүмкін.
KYB компаниясының мәліметіне сәйкес, 5 жылдан асқан автомобильдердің шамамен 30%-ында ауыстыруды қажет ететін амортизаторлар орнатылған.
Амортизаторлардың істен шығу себептері
Ең жиі кездесетін себептер:
- жолдардың сапасыз болуы;
- автомобильді шамадан тыс жүктеу;
- агрессивті жүргізу стилі;
- қорғаныш қаптамасының астына кірдің түсуі;
- штоктың зақымдануы;
- тығыздағыштардың табиғи тозуы;
- майдың ағуы;
- коррозия.
Тіпті бір үлкен шұңқырға қатты түсу де амортизатордың қызмет ету мерзімін айтарлықтай қысқартады.
Амортизаторларды ауыстыру қажет екенін қалай білуге болады?
Келесі белгілер байқалса, амортизаторларды тексеру қажет:
- автомобиль кедергіден кейін ұзақ теңселеді;
- тежеу жолы ұзарды;
- бұрылыстарда кузов қатты еңкейеді;
- басқарылуы нашарлады;
- тежеу кезінде автомобильдің алдыңғы бөлігі қатты төмен түседі;
- үдеу кезінде артқы бөлігі отырып қалады;
- аспадан тарсылдаған дыбыс шығады;
- шиналар біркелкі тозбайды;
- амортизатор корпусында май іздері байқалады.
Осындай белгілердің бірнешеуі байқалса, аспа жүйесін толық диагностикалау қажет.
Неліктен тозған амортизаторлармен жүруге болмайды?
Тозған амортизаторлар тек жайлылыққа ғана әсер етпейді.
Олар:
- тежеу жолын ұзартады;
- шиналардың жолмен жанасуын нашарлатады;
- шиналардың тез тозуына әкеледі;
- доңғалақ мойынтіректеріне түсетін жүктемені арттырады;
- шарлы тіректердің тез тозуына себеп болады;
- рульдік ұштықтардың қызмет ету мерзімін қысқартады;
- серіппелерге түсетін жүктемені көбейтеді.
TÜV зерттеулеріне сәйкес, тозған амортизаторлар дымқыл жолда автомобильдің тайып кету қаупін 25%-ға дейін арттыруы мүмкін.
Амортизаторларды жұппен ауыстыру қажет пе?
Иә.
Барлық дерлік өндірушілер амортизаторларды бір осьте бірден жұптап ауыстыруды ұсынады.
Мысалы:
- екі алдыңғы амортизатор;
- немесе екі артқы амортизатор.
Егер тек біреуін ғана ауыстырсаңыз, аспаның жұмысы теңгерімсіз болып, автомобильдің тұрақтылығы төмендейді.
Қай өндірушілердің амортизаторлары ең сенімді?
Әлемдік нарықта келесі брендтер жоғары бағаланады:
- KYB (Kayaba)
- Bilstein
- Sachs
- Monroe
- Koni
- Tokico
- Mando
- Boge
Олардың өнімдері көптеген автомобильдерге түпнұсқа жабдық (OEM) ретінде орнатылады.
Амортизаторлардың қызмет ету мерзімін қалай ұзартуға болады?
Автомеханиктердің кеңестері:
- шұңқырлардың алдында жылдамдықты азайту;
- автомобильді артық жүктемеу;
- қорғаныш қаптамаларының жағдайын тексеру;
- әр 20 000 км сайын аспаны диагностикалау;
- уақытылы доңғалақтардың геометриясын (развал-схождение) реттеу;
- сапалы бөлшектерді пайдалану;
- амортизаторларды әрқашан жұппен ауыстыру.
Уақытылы техникалық қызмет көрсету аспаның тиімді жұмысын сақтап, басқа бөлшектердің қызмет ету мерзімін ұзартады.
Сапалы амортизаторларды қайдан сатып алуға болады?
Амортизаторларды, тіректерді, серіппелерді, тірек жастықтарын, шаңнан қорғайтын қаптамаларды және аспа жүйесінің басқа бөлшектерін автокөлік бөлшектерінің каталогынан табуға болады. Онда көптеген танымал автомобиль маркаларына арналған әртүрлі жеткізушілердің ұсыныстары ұсынылған.
Қорытынды
Жарамды амортизаторлар тек жайлы жүруді ғана емес, сонымен қатар қауіпсіз қозғалысты да қамтамасыз етеді. Олар доңғалақтардың жолмен жанасуын жақсартады, тежеу жолын қысқартады, автомобильдің тұрақтылығын арттырады және аспаның басқа бөлшектеріне түсетін жүктемені азайтады. Айқын ақаулар байқалмаса да, мамандар амортизаторларды тұрақты тексеріп, тозудың алғашқы белгілері анықталған кезде уақытында ауыстыруды ұсынады. Бұл қымбат жөндеу жұмыстарынан сақтап, автомобильдің басқарылуын жақсартады және кез келген жол жағдайында қауіпсіздікті қамтамасыз етеді.
Mytrade.kz платформасында көптеген танымал автомобильдерге арналған амортизаторлар мен аспа жүйесінің басқа бөлшектерінің кең таңдауы ұсынылған. Әртүрлі сатушылардың ұсыныстарын салыстырып, өз көлігіңізге сапалы бөлшектерді тиімді бағамен таңдай аласыз.
Сондай-ақ оқыңыз: Автокөліктің тежегіш жүйесі қалай жұмыс істейді және тежегіш қалыптары мен дискілерін қашан ауыстыру керек?.
